26-05-2016 16:30

Ben ik Empathisch? Of Niet? Kom er nu achter!

Empathie betekent dat men zich kan verplaatsen in een ander en zich de gevoelens van die ander voorstellen, maar dit hoeft niet te betekenen dat men die gevoelens zelf heeft en meevoelt. De mate van empathie is in feite het best merkbaar wanneer het gaat om het bij een ander aanvoelen en invoelen van gevoelens die men zelf niet heeft.

Een gebrek aan empathisch vermogen betekent niet dat iemand zich niet probeert te verplaatsen in een ander. Het betekent dat hij of zij niet aanvoelt wat er precies in de ander omgaat en vervolgens zijn of haar eigen gevoelens in die ander veronderstelt. In plaats van empathisch vermogen of aanvoelen, is er dan sprake van spiegelen, het projecteren van de eigen gevoelens op een ander. Je eigen gedachten plaatsen in een ander is echter niet je verplaatsen in een ander.

Een gebrek aan, kunnen aanvoelen betekent, dat het volledige plaatje aan gevoelens - dat men kan invoelen én kan meevoelen - beperkt blijft tot die, welke men zelf kent en ervaart. Iemand die weinig empathisch is, kan wel meevoelend zijn wanneer dit gevoelens betreft die hij of zij zelf kent. Maar zich echt niet kan verplaatsen in de emoties en/of gevoelens die de ander ervaart.

Om gevoelens, die volgens Damasio (1999) onlosmakelijk met het bewustzijn verbonden zijn, onder woorden te kunnen brengen, is het nodig om die gevoelens bij zichzelf te herkennen. Een verminderd kennen van zichzelf zal dan ook tot minder herkennen van gevoelens leiden en een verminderd bewustzijn van zichzelf. Bij mannen speelt dit in principe sterker dan bij vrouwen.

Het moeilijk onder woorden kunnen brengen van eigen gevoelens betekent niet dat de mogelijkheid niet aanwezig is, maar dat ze vaak meer zorg en aandacht aan de dag moeten leggen om hun gevoelens te verwoorden. Ze moeten vooral ook de tijd krijgen hun gedachten en gevoelens onder woorden te brengen. Soms komen mensen daardoor tot verrassend scherpe uitspraken. Ze moeten daarvoor echter wel door de ander in de gelegenheid worden gesteld om dit proces van zoeken naar woorden voltooien.
 

Sensitief zijn wil zeggen dat je :

• in je eigen gedrag rekening houdt met de gevoelens van anderen.
• anderen in hun waarde laat en je verplaatst in hun positie.
• laat blijken de gevoelens en behoeften van anderen te onderkennen.
• je bewust toont van de invloed van je eigen doen en laten op anderen.

Sensitiviteit in de praktijk

• Je spreekt vertrouwen in iemand uit. Je toont waardering en geeft complimenten.
• Je verwoordt in een persoonlijk gesprek de gevoelens en behoeften die de ander voelt.
• Je luistert naar iemand die kennelijk een boodschap wil overbrengen.
• Je geeft iemand anders de ruimte in een gesprek om zich uit te spreken. Je nodigt mensen uit om hun inbreng te leveren.
• Je begrijpt wanneer iets pijnlijk voor iemand is en je houdt daar tac tvol rekening mee.
• Je houdt rekening met lastige omstandigheden waarin de ander verkeert.
• Je toetst of je de gevoelens van iemand anders goed hebt waargenomen.
• Je laat merken wanneer mensen in een gesprek elkaar niet goed begrijpen of langs elkaar heen praten.
• Je respecteert andermans principes en ethische of morele overtuigingen.
• Je toont begrip voor andere standpunten, culturen, omgangsvormen en gewoonten.
• Je past je gedrag aan dat van iemand anders aan.
• Je gunt anderen hun deel van de eer wanneer er een succes geboekt is.
• Je beperkt je tot relevante aspecten van een kwestie en bemoeit je niet met persoonlijke of gevoelige aspecten.

Niveaus van sensitiviteit

Hoe sensitief ben jij?

7	Begrijpt onderliggende emoties, gedragingen en problemen, houdt rekening met andermans sterke punten en zwakke punten.
6	Heeft oog voor iemands gevoelens, gedrag of zorgen en kan hier goed mee omgaan.
5	Voelt spanningen van anderen aan en kan zich inleven in de gedachten, zorgen of gevoelens, begrijpt signalen en staat er voor open.
4	Begrijpt zowel iemands emotie als de situatie, kan zowel met geuite emoties als de uitgesproken gedachten hierover omgaan.
3	Begrijpt de geuite emoties of de uitgesproken gedachten, maar niet allebei, moet echt omschakelen tussen zijn zakelijke en persoonlijke houding.
2	Is voornamelijk met zijn eigen gevoelens bezig, heeft niet zo veel oog voor de gevoelens van anderen.
1	Negeert andermans gevoelens of begrijpt ze verkeerd, kan anderen in termen van ras, cultuur of geslacht stereotyperen.
0	Houdt totaal geen rekening met gevoelens of belangen van anderen.